Nieuws

16 juni 2022 Online workshop Communicatie Matrix VOL

In deze online workshop leer je hoe de Communicatie Matrix ingevuld kan worden en hoe deze te interpreteren is. Aan de hand van een casus gaan we praktisch aan de slag: met behulp van een ingevulde matrix selecteren we communicatiefuncties die geoefend kunnen worden.

Tijd: 19:00-21:00
Kosten: 60 euro inclusief btw.

Wij hebben er zin in om je op deze nieuwe manier te mogen verwelkomen!

Inschrijven via: info@sandrakoster.nl of info@ocspecialisten.nl.

Communicatie matrix

De kracht van visualisatie.

Herken je dat? Dat jonge kinderen, die eenmaal de frietjes geproefd hebben, vervolgens brabbelend wijzen naar die “gele M”. Omdat die M er was tijdens de friet ervaring. Na de ervaring blijft de grote letter M langs de snelweg als een constant iets aanwezig. Zogenaamde impliciete informatie. Doordat de letter aanwezig is, kunnen jonge kinderen initiatief nemen om het te aanwijzen. Het was geen plan van ons als ouders, deze koppeling met de gele letter M, maar wel van het restaurant dat daar goed over heeft nagedacht. Een symbool (een voorwerp of plaatje) roept bij het kind een herinnering op van een activiteit, het inzetten van deze plaatjes en voorwerpen ter ondersteuning van communicatie noemen we visualiseren.

Zo kun je je voorstellen dat je zelf een plaatje of foto kunt aanbieden tijdens de activiteit waar je van geniet, zoals samen zingen, puzzelen, bouwen, spelen met een bal, of je eigen stoei en verstop spel. Dit plaatje of pictogram krijgt dan de koppeling, de betekenis van deze activiteit. Alleen omdat dit pictogram bij de ervaring (net zoals bij de friet ervaring) impliciet aanwezig was, heeft het betekenis gekregen. Dat biedt kansen voor kinderen en jongeren die niet spreken en/of moeite met de taalontwikkeling hebben. Voor deze groep is visualisatie ontzettend belangrijk.

Puur door de aanwezigheid van de M  tijdens deze ervaring is er een koppeling ontstaan. Hetzelfde principe geldt eigenlijk voor alle verwijzende foto’s en pictogrammen. Maar hoe vaak hoor je niet: ‘ja maar ‘snel’ begrijpt hij/zij niet, dat pictogram laten we weg’. Verander dat alsjeblieft in; ‘dat begrijpt hij niet, dat gaan we eerst ervaren en laten zien en aanbieden‘. Soms duurt het een lange tijd voordat er initiatief door het kind of de jongere genomen wordt om te wijzen, maar doorgaans zie je dat na een tijd dit wijzen toch tot stand komt en nieuwe communicatie ontstaat.

Daar waar we het bij baby’s of jonge kinderen gewoon vinden om te kletsen, moeten we hieraan wennen bij visuele taal en visualisatie. Denk terug aan je geklets bij een wiegje. We kletsen maanden tegen een baby alvorens er een verstaanbare respons komt. Het wordt in aanvang ook nog niet eens begrepen door de baby en toch spreek je samen. Onbewust biedt je geluiden en woorden aan die de aandacht vangen van een baby. Helaas is onze gesproken taal ook vluchtig. De kracht van visualisatie, van zoals voorwerpen en pictogrammen is dat ze statisch is. Het blijft aanwezig, je raakt het aan en beweegt erbij. Gebruik visualisatie dagelijks en spreek er bij. Leg nadruk op woorden en grappige geluiden. Verwacht in aanvang nog niks en geef geen opdrachten om te wijzen.

UIt de oude doos, kletsen bij een wiegje

Het maakt niet uit met welke vorm van visualisatie of welke situatie je begint. Volg je gevoel en overleg met elkaar, kijk wat er gebeurt, als je maar wel begint en wijst en visualiseert. Bespreek met elkaar waar foto’s, losse voorwerpen, concrete pictogrammen of abstracte pictogrammen of combinaties worden gebruikt om jullie gesproken taal te ondersteunen. Uit het voorbeeld van een meisje herinner ik me dat zij met opa ging wandelen in haar rolstoel, ze wandelde links naar de tunnel of rechtsom naar de eendjes, met de fysio oefende zij staan of grijpkracht, met papa wilde ze graag stoeien op de deken bij de bank, met mama samen eten en naar de markt. In eerst instantie werden foto’s gekoppeld aan de activiteiten en werd daar niets bij verwacht, iedereen had een eigen setje foto’s. Enkele weken verder werden de foto’s door haar herkent en aangewezen. Ze maakt keuzes uit deze foto’s. De foto’s hadden betekenis gekregen. Zo ging het gebruik van foto’s van bewust en impliciet naar bewust en expliciet, steeds een stap verder.

Begin daar waar je voelt en denkt dat het haalbaar is visualisatie in te zetten. Start met zowel expliciete visualisatie als ook impliciete visualisatie M en laat het groeien als een taal. Wacht daar niet mee! Zit je hierin vast, begin dan met één dagelijks terugkerende activiteit op één locatie. Zo ontstaat er meer toegang en gelegenheid voor communicatie.

Ogen kunnen ook spreken!

“Slaapt deze meneer?” “Hoort deze meneer me wel?“
“En eten dan?”, “Mama, kan die meneer wel eten?”

Allemaal vragen waar een kind haar moeder mee bestookte toen ze in een kledingwinkel een meneer tegenkwam die helemaal stil in zijn rolstoel zat. 
Jakko was met zijn vrouw aan het winkelen, kleding kopen. Wil je deze rode sweater?
Er wordt even gewacht: ‘Ah, de ogen gaan haar boven en dat betekent: JA’.

Of                       

Jakko heeft een ernstige hersenbeschadiging opgelopen na verkeerde ingrepen bij een ernstig hartinfarct. Hij is nog veel in slaap/vermoeid, soms schermt hij zich af van de buitenwereld door de ogen te sluiten of hij is wakker en helder kijkend.

Ik kwam er op verzoek van een leverancier van communicatiehulpmiddelen omdat zijn vrouw had gevraagd om een oogbestuurd communicatiehulpmiddel. Samen met zijn broer en zijn vrouw hebben we bekeken welke momenten van de dag Jakko helder is, wat onderwerpen zijn waar hij over wil en kan praten, wat zijn interesses zijn. Waar komt de vermoeidheid vandaan, gaat het in bed beter dan in de rolstoel, zit de hoofdsteun goed, is er veel geluid wat afleidend kan zijn? Uiteindelijk bleek Jakko continue urineweginfecties te hebben, waardoor hij steeds heel slap was en geen energie en zelfs pijn had. Nu is hij steeds helderder en zijn we de communicatie met de ogen weer gaan oppakken. Zijn vrouw had al geleerd gesloten vragen stellen en dan te vragen: ‘ja of nee?’, ze gebruikt daar groene en rode kaartjes bij:

Om nu met de ogen ook een oogbestuurd communicatiehulpmiddel te gaan leren gebruiken en daarmee veel meer communicatiemogelijkheden te gaan verkrijgen, is actief en intensief gebruik van de ogen nodig. Op mijn advies start meneer om een doorkijkraam te gaan gebruiken en op die manier zijn ogen te stimuleren naar verschillende kanten en hoeken te leren kijken. Hij praat op die manier met zijn broer over de voetbalwedstrijd van het Nederlands elftal.

Waarom een doorkijkraam? Wat is een doorkijkraam? Hoe werkt een doorkijkraam?

Een doorkijkraam geeft je de mogelijkheid goed naar de ogen van de ander te kijken, waar wordt naar gekeken? Op de foto zie je dat er picto’s van leuk en niet leuk zijn opgehangen: vind je het leuk dan kijk je linksboven. Dat kijken moet je dan wel leren, zo lang kijken dat de ander het ook kan zien. Maar ook is focussen en langer en gericht kijken nodig om met een oogbestuurd communicatiehulpmiddel te gaan werken. De eye tracker moet je ogen zien kijken naar het plaatje of het woord wat je aanwijst met je ogen. De eye tracker is eigenlijk een filmcamera die je oogbal/iris volgt.

In dit geval vond Jakko verschillende soorten bier wel lekker! Hoe roder, hoe langer gekeken en lekkerder.

Bij mensen met het locked-in syndroom is er dus geen controle heeft over de ledematen (quadriplegie). Ook heeft men vaak geen goede controle meer over de gezichtsspieren: de faciale mimiek. Hierdoor vermindert of verdwijnt de gezichtsmimiek en is praten en slikken vaak niet mogelijk. De ogen kunnen vaak niet meer goed worden bewogen. Een specifiek kenmerk is dat de laterale (horizontale) beweging is verstoord: de ogen kunnen vooral verticaal worden bewogen (van boven naar beneden en terug).

Omdat de bewegingen van naar boven en beneden dus gemakkelijker gaan is daar mee begonnen, langzamerhand kwamen er steeds meer plaatjes op het doorkijkraam en is het nu zover dat de zorgverzekering een oogbestuurd communicatiehulpmiddel uit het depot voor een jaar beschikbaar heeft gesteld. Deze is te plaatsen op een verrijdbaar statief wanneer Jakko in bed ligt en kan worden gemonteerd op de rolstoel.

De volgende keer dat er gewinkeld wordt, zal het kleine meisje dus niet meer naar de ogen van Jakko hoeven te kijken, maar gaat de computer omhoog en zal er een stem uit de computer zeggen “de rode trui is leuk”.
https://fb.watch/aKMTdOIggx/

https://fb.watch/aKMTdOIggx/

OC en ABA

Het ABA Center International te Amsterdam bestaat nog maar kort en is opgericht door Jennifer Niemeijer en Lilyan Campbell. Ze zijn begonnen in een klein lokaal in een school voor speciaal onderwijs; “De Hasselbraam” met één cliënt. Toevallig was ik toen ook al betrokken bij deze cliënt; Sven, een jongen van destijds 7 jaar met autisme. Hij is niet sprekend en was toen net begonnen met het communicatieprogramma Proloquo2Go. Ik kwam al snel in contact met Jennifer en zij was meteen heel enthousiast over mijn betrokkenheid en implementatie OC bij ABA.  De Behavorial Technicians (BT’s) hadden nog niet zoveel ervaring met OC maar waren vanaf het begin reuze geïnteresseerd. Ze zijn begonnen met het modelleren; het intoetsen van de begrippen terwijl ze met Sven spraken en terwijl ze hem opdrachtjes gaven. Eerst één woord en daarna, toen ze het programma wat beter kenden, twee en meer woorden. Na verloop van tijd kwamen er meer kinderen en het lokaaltje werd al snel te klein waardoor ze zijn verhuisd naar de grotere gymzaal. Inmiddels komen er ongeveer 12 kinderen naar de locatie Hasselbraam en werken ze met evenveel cliënten op ambulante basis die zowel op school als thuis zorg ontvangen. 

Lees meer “OC en ABA”

Mailen met je spraakcomputer

Al een tijd kom ik bij Marijn aan huis om te oefenen met de LOeS werkwijze voor zijn geletterdheid en het actiever inzetten van zijn communicatiehulpmiddel. Marijn heeft voorheen op een mytylschool gezeten en zit nu op een activiteitencentrum. Hij laat goede vorderingen zien en heeft echt de smaak te pakken. Als ik binnen kom, zit hij vaak al klaar met de getypte woorden op zijn Vibe en popelt hij om weer samen verder oefenen.

Onlangs maakte Marijn naast het leren lezen en schrijven nog een grote stap voorwaarts. Met zijn Vibe met bladenset Aloha2 kon Marijn namelijk ook mailen. Binnen veel communicatiehulpmiddelen heb je de mogelijkheid om een mail te sturen, soms zelfs met symbolen die de ontvanger dan ook ziet. Je kunt de ontvangen mail vaak laten uitspreken in het communicatiehulpmiddel *. Nadat we een eigen mailadres hadden aangemaakt en zijn contacten hadden toegevoegd, gingen we oefenen. Marijn kreeg van mij een opdracht mee en jawel: op de dag dat zijn broer slaagde voor zijn examen kreeg ik de beloofde mail; zelfs met een zelfgemaakte foto als bijlage.

Daarna kreeg hij de smaak te pakken. Op het activiteitencentrum stelde Marijn met zijn bladenset mails op en stuurde hij berichten met pictogrammen en soms een getypt woord naar zijn moeder bijvoorbeeld over wat hij wilde eten (friet kroket) en wat hij wilde doen die avond (fietsen de boer de boer de boer; het vaste fietsrondje langs drie boeren). Hij mailt me inmiddels zijn huiswerk van de LOeS werkwijze vanuit het activiteitencentrum en oefent hiermee weer het lezen en schrijven. Uiteraard krijgt hij dan weer een leuke mail van mij terug die hij laat voorlezen door zijn communicatiemiddel en moet schaterlachen als de smileys worden uitgesproken als ‘lachend gezicht met een luchtkus’.

Het mooiste moment was dat Marijn op een doordeweekse dag geheel uit eigen beweging een felicitatie mail naar zijn oma stuurde en vader dit later vol trots vertelde. Hoe geweldig is het als iemand de regie kan pakken en van zich kan laten horen in zijn eigen tempo en op een zelf gekozen moment. Dat zal een fijne gedachte zijn als hij over een tijd op zichzelf gaat wonen en op deze manier dagelijks contact kan onderhouden met zijn omgeving en wie weet ook nieuwe contacten kan aangaan…

* Bij de vocabulaires Aloha2 en Score van Mind Express en bijvoorbeeld Super Core in de Grid software is het mailen van symbolen opgenomen als functie en ziet de ontvanger ook de symbolen. In andere vocabulaires zoals Proloquo2Go kan men de boodschap als tekstbestand versturen.

Voorbeelden van ondersteunde communicatie

Ondersteunde communicatie en taalontwikkelingsstoornis

Ondersteunde communicatie (OC) stimuleert initiatief name bij kinderen en jongeren met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Een TOS is een neurocognitieve ontwikkelingsstoornis. Dit betekent dat taal in de hersenen minder goed wordt verwerkt. Een kind met (een vermoeden van) TOS heeft bijvoorbeeld grote moeite met praten of het begrijpen van taal. De taal- en spraakontwikkeling verloopt hierdoor anders dan bij leeftijdsgenoten. Een taalachterstand is niet hetzelfde als een taalontwikkelingsstoornis. Een taalachterstand kan ontstaan als een kind zijn moedertaal weinig hoort of spreekt. Door meer taalaanbod haalt het kind de achterstand weer in. Bij een taalontwikkelingsstoornis is er meer aan de hand. Er is iets mis met het aangeboren vermogen om taal te leren (bron: www.kentalis.nl). 

Lees meer “Ondersteunde communicatie en taalontwikkelingsstoornis”

Online workshop Communicatie Matrix

In deze online workshop leer je hoe de Communicatie Matrix ingevuld kan worden en hoe deze te interpreteren is. Aan de hand van een casus gaan we praktisch aan de slag: met behulp van een ingevulde matrix selecteren we communicatiefuncties die geoefend kunnen worden.

Tijd: 19:00-21:00
Kosten: 60 euro incl btw.

Wij hebben er zin in om je op deze nieuwe manier te mogen verwelkomen!

Inschrijven via: info@sandrakoster.nl of info@ocspecialisten.nl.

Vanuit de beleving, taal gaan beleven

Online-trainingen, lessen, of instructies we draaien er onze hand niet meer voor om. Toch stond ik een maand geleden voor een spannend, nieuw, online avontuur. 
Via Zoom online naar Pakistan met als onderwerp communicatie.

Een voordeel had ik, ik ken de kinderrevalidatiekinderen van dit centrum, Umeed Gab in Multan! Ik ben er vorig jaar nog geweest. 
De uitdaging zat niet alleen in het online lesgeven, maar ook in de taal. Meestal doe ik de lessen daar in Urdu. Maar online lukt me dat niet. 
En dan het onderwerp: communicatie, een heel ruim begrip. 

Lees meer “Vanuit de beleving, taal gaan beleven”

8 april en 3 juni 2021 online workshop Communicatie Matrix (8 april=VOL)

Op 8 april en 3 juni 2021 verzorgt onze OC Specialist Sandra Koster weer de online workshop Communicatie Matrix.

In deze online workshop leer je hoe de Communicatie Matrix ingevuld kan worden en hoe deze te interpreteren is. Aan de hand van een casus gaan we praktisch aan de slag: met behulp van een ingevulde matrix selecteren we communicatiefuncties die geoefend kunnen worden.

Tijd: 19:00-21:00
Kosten: 50 euro excl btw.

Wij hebben er zin in om je op deze nieuwe manier weer te mogen verwelkomen!

Inschrijven via: info@sandrakoster.nl of info@ocspecialisten.nl.

Communicatie matrix

                                                          

Voice Smileys van Acapela

Stel je voor dat je zwaar gefrustreerd bent, of super enthousiast! Je wilt dan met veel kracht in je stem een scheldwoord roepen of je blijdschap van de daken schreeuwen!

Je hebt echter een spraakcomputer met synthetische computerstem en alles wat die computer uitkraamt klinkt dan super vlak. Ja, ook scheldwoorden klinken super vlak, helemaal niet zoals je je voelt. “Hallo” of “dag” klinkt ook altijd hetzelfde, zonder gevoel, terwijl je dat soms tegen je ouders op een heel andere manier wil zeggen dan tegen een klasgenoot of je geliefde. Hoe fijn zou het zijn als je met iets meer gevoel kunt spreken? 

Lees meer